Dynamisch energiecontract: hoe werkt het?

Met een dynamisch energiecontract betaal je geen stroomprijs die voor een heel jaar of meerdere maanden vaststaat. De prijs voor elektriciteit beweegt mee met de groothandelsmarkt en kan daardoor ieder uur of, bij sommige contracten, ieder kwartier veranderen. De gasprijs wordt doorgaans per dag vastgesteld.

Goedkope en dure momenten wisselen elkaar af. Door het opladen van een elektrische auto, het gebruik van huishoudelijke apparaten of een thuisbatterij naar goedkopere uren te verplaatsen, kun je mogelijk besparen.

Daar staat tegenover dat je minder zekerheid hebt. Wanneer de marktprijzen plotseling stijgen, merk je dit sneller op je energierekening dan bij een vast energiecontract.

Of een dynamisch contract bij je past, hangt daarom niet alleen af van de gemiddelde stroomprijs. Je verbruiksprofiel, zonnepanelen, slimme apparaten en behoefte aan prijszekerheid zijn minstens zo belangrijk.

Wat is een dynamisch energiecontract?

Bij een dynamisch energiecontract is het leveringstarief gekoppeld aan de prijzen op de energiemarkt. De prijs die je betaalt voor elektriciteit verandert meestal per uur. Sommige aanbieders rekenen inmiddels met kortere meetperiodes, bijvoorbeeld per kwartier.

Voor gas wordt doorgaans iedere dag een nieuwe prijs vastgesteld. Gas kun je daardoor minder nauwkeurig naar een goedkoop moment verschuiven dan elektriciteit.

De Autoriteit Consument & Markt, oftewel de ACM, omschrijft een dynamisch contract als een energiecontract waarbij de prijs direct gekoppeld is aan de prijzen op de groothandelsmarkt.

De elektriciteitsprijzen voor de volgende dag worden meestal een dag van tevoren bekend. Je ziet ze vervolgens in de app of online omgeving van je energieleverancier.

Je weet dus vooraf wat de stroom tijdens ieder prijsblok van de volgende dag kost. De prijzen voor de dagen daarna zijn nog niet definitief.

Hoe verschilt dynamisch van vast en variabel?

Naast een dynamisch energiecontract kun je kiezen voor een vast of variabel contract.

Vast, variabel en dynamisch energiecontract vergelijken

Bij een variabel contract bepaalt de leverancier wanneer het tarief wordt aangepast. Het tarief volgt de markt minder direct dan bij een dynamisch contract.

Met een dynamisch contract bewegen de prijzen het snelst mee. Daardoor heb je meer mogelijkheden om je elektriciteitsgebruik te plannen, maar ook minder zekerheid over je toekomstige energiekosten.

Twijfel je welk contracttype bij jouw woning past? In Vast of dynamisch energiecontract in 2027? vergelijkt Volterij acht huishoudens met zonnepanelen, een elektrische auto, warmtepomp en thuisbatterij.

Hoe wordt de dynamische stroomprijs bepaald?

De stroomprijs in de app van je leverancier bestaat uit verschillende onderdelen. Het is belangrijk om te controleren welke onderdelen al in de getoonde prijs zijn opgenomen.

De marktprijs

Het eerste onderdeel is de prijs van elektriciteit op de groothandelsmarkt. Deze wordt bepaald door vraag en aanbod.

De prijs kan laag zijn wanneer er veel zonne- of windenergie beschikbaar is en relatief weinig elektriciteit wordt gebruikt. De prijs kan juist oplopen wanneer de vraag groot is en er weinig duurzame productie beschikbaar is.

Inkoopvergoeding en opslag

De energieleverancier kan per afgenomen kWh een inkoopvergoeding of opslag rekenen. Deze vergoeding verschilt per leverancier.

Een aanbieder met een iets lagere marktprijsweergave is daardoor niet automatisch goedkoper. Vergelijk ook de inkoopvergoeding en vaste abonnementskosten.

Energiebelasting

Over elektriciteit die je van het net afneemt, betaal je energiebelasting. Deze belasting verandert niet ieder uur mee met de marktprijs.

Zelfs wanneer de kale marktprijs zeer laag of negatief is, kunnen belasting en leverancierskosten ervoor zorgen dat de volledige afnameprijs nog steeds positief blijft.

Btw

Over de stroomprijs, energiebelasting en verschillende andere kosten betaal je btw. Controleer bij prijsoverzichten of de bedragen inclusief of exclusief btw worden getoond.

Vaste kosten

Naast het verbruikstarief betaal je meestal vaste leveringskosten. Ook de kosten van de netbeheerder staan los van de uurprijzen. Deze betaal je voor de aansluiting en het transport van energie.

Kijk daarom bij het vergelijken van contracten naar de verwachte totale jaarrekening en niet alleen naar de gemiddelde kale stroomprijs.

Waarom verandert de stroomprijs gedurende de dag?

Elektriciteit moet op ieder moment worden geproduceerd en gebruikt. Vraag en aanbod moeten voortdurend met elkaar in balans zijn.

Overdag kan veel zonnestroom beschikbaar zijn. Tijdens zonnige weekenden of feestdagen is de vraag soms relatief laag. De stroomprijs kan dan dalen.

In de vroege avond neemt het verbruik vaak toe. Mensen komen thuis, koken, gebruiken apparaten en laden hun auto op. Tegelijk neemt de productie van zonnepanelen af. De prijs kan daardoor stijgen.

Dit betekent niet dat stroom iedere middag goedkoop en iedere avond duur is. Wind, bewolking, temperatuur, internationale handel, onderhoud aan centrales en storingen hebben eveneens invloed.

Kijk daarom altijd naar de werkelijke prijzen voor de volgende dag in plaats van alleen met vaste daluren te rekenen.

Wanneer kun je profiteren van goedkope stroom?

Je profiteert vooral wanneer je een deel van je elektriciteitsgebruik kunt verplaatsen.

Geschikte apparaten zijn bijvoorbeeld:

• een elektrische auto;
• een vaatwasser;
• een wasmachine;
• een wasdroger;
• een elektrische boiler;
• een thuisbatterij;
• een warmtepomp met voldoende warmtebuffering.

Kleine apparaten gebruiken zo weinig stroom dat verplaatsen nauwelijks financieel verschil maakt. Het tijdstip van een telefoonoplader veranderen levert bijvoorbeeld maar een zeer kleine besparing op.

De grootste mogelijkheden zitten meestal bij apparaten die meerdere kilowatturen per gebruiksmoment nodig hebben.

Elektrische auto

Een elektrische auto is vaak de grootste flexibele stroomverbruiker in huis. De auto staat meestal meerdere uren geparkeerd en hoeft niet direct te beginnen met laden.

Een slimme laadpaal kan automatisch de goedkoopste uren kiezen, zolang de accu voor het ingestelde vertrekmoment voldoende is opgeladen.

Meer hierover lees je in Hoe werkt slim laden met zonnepanelen en dynamische stroom?

Wasmachine en vaatwasser

Een wasmachine en vaatwasser kun je met een uitgestelde start tijdens een goedkoper moment laten draaien. Controleer vanwege brandveiligheid wel of je apparaten geschikt zijn om zonder toezicht te gebruiken.

De financiële besparing per beurt is meestal beperkt. Over een heel jaar kunnen veel kleine verschuivingen samen wel verschil maken.

Warmtepomp

Een warmtepomp kun je niet onbeperkt uitschakelen en later extra hard laten verwarmen. Een warmtepomp werkt meestal het efficiëntst wanneer hij rustig en gelijkmatig draait.

In een goed geïsoleerde woning kan soms tijdelijk iets meer warmte worden geproduceerd tijdens goedkope uren. De woning, vloerverwarming of een voorraadvat houdt een deel van deze warmte vast.

Laat comfort en rendement daarbij zwaarder wegen dan een klein prijsverschil. Sterk opwarmen en afkoelen kan juist extra energie kosten.

Thuisbatterij

Een thuisbatterij kan tijdens goedkope uren laden en de opgeslagen stroom tijdens duurdere uren gebruiken. Door energieverlies, batterijslijtage en eventuele abonnementskosten is het prijsverschil niet volledig beschikbaar als winst.

Lees voor een uitgebreide uitleg Thuisbatterij met dynamisch energiecontract: hoe werkt het?

Rekenvoorbeeld met een elektrische auto

Onderstaand voorbeeld gebruikt verzonnen, volledige stroomprijzen. Het is geen voorspelling van actuele of toekomstige tarieven.

Bij vier vergelijkbare laadbeurten per maand zou het theoretische verschil € 24 per maand zijn. In de praktijk veranderen de prijzen en de benodigde hoeveelheid stroom voortdurend. Ook laadverlies en eventuele kosten voor slim laden moeten nog worden meegenomen.

Wat gebeurt er bij een negatieve stroomprijs?

Een negatieve marktprijs ontstaat wanneer er tijdelijk meer elektriciteit beschikbaar is dan wordt gevraagd. Producenten betalen dan op de groothandelsmarkt om stroom af te nemen.

Als consument krijg je niet automatisch geld zodra je een apparaat aanzet. De uiteindelijke prijs bestaat namelijk ook uit energiebelasting, btw en leverancierskosten.

Een voorbeeld:

• kale marktprijs: −€ 0,05 per kWh;
• belasting, btw en inkoopkosten: samen meer dan € 0,05 per kWh;
• uiteindelijke afnameprijs: nog steeds positief.

Pas wanneer de negatieve marktprijs groter is dan alle bijkomende kosten samen, kan de volledige afnameprijs negatief worden.

Gebruik nooit onnodig elektriciteit uitsluitend omdat de prijs negatief is. Je bespaart meer energie door apparaten alleen te gebruiken wanneer dat echt nodig is.

Heb je een slimme meter nodig?

Voor een dynamisch energiecontract moet de leverancier kunnen vaststellen hoeveel stroom je tijdens ieder prijsblok hebt afgenomen en teruggeleverd. Daarvoor is normaal gesproken een slimme meter nodig waarvan de communicatiefunctie actief is.

De leverancier gebruikt deze meetgegevens om je verbruik aan de juiste prijzen te koppelen.

Een gewone digitale meter zonder actieve communicatie kan de meterstanden mogelijk wel registreren, maar stuurt de benodigde gegevens niet automatisch door.

De Rijksoverheid geeft aan dat een digitale meter zonder communicatiefunctie geen gebruik kan maken van verschillende slimme energiediensten. Ook moet je de meterstanden dan zelf doorgeven.

Is een P1-meter verplicht?

Nee. De slimme meter zelf levert de officiële meetgegevens aan de netbeheerder en energieleverancier.

Een P1-meter is een aanvullend apparaat waarmee je zelf vrijwel direct kunt zien hoeveel stroom je woning afneemt of teruglevert. Dat kan helpen om apparaten slimmer te gebruiken, maar is niet verplicht voor de facturering.

Meer uitleg vind je in Wat is een P1-meter en wat kun je ermee?

Moet je de prijzen iedere dag controleren?

Je kunt de prijzen handmatig bekijken en zelf apparaten instellen. Dat is bij een wasmachine of vaatwasser vaak eenvoudig.

Bij een laadpaal, warmtepomp of thuisbatterij wordt dagelijkse handmatige bediening al snel onpraktisch. Slimme software kan dan automatisch rekening houden met:

• de energieprijzen;
• je verwachte stroomverbruik;
• de opbrengst van zonnepanelen;
• de gewenste vertrektijd van de auto;
• de laadtoestand van een batterij;
• het maximale vermogen van de aansluiting;
• je comfortinstellingen.

Een energiemanagementsysteem kan verschillende apparaten samen aansturen. Het voorkomt bijvoorbeeld dat een auto, warmtepomp en thuisbatterij tegelijkertijd op vol vermogen stroom afnemen.

Lees meer over deze centrale aansturing in Wat is een energiemanagementsysteem (EMS) en hoe werkt het?

Dynamisch energiecontract met zonnepanelen

Met zonnepanelen is een dynamisch contract ingewikkelder. Je neemt niet alleen elektriciteit af, maar levert op zonnige momenten ook stroom terug.

Juist tijdens uren met veel zonne-energie zijn de marktprijzen vaak relatief laag. Je kunt daardoor voor teruggeleverde stroom een lage vergoeding ontvangen. Bij negatieve prijzen kan terugleveren onder de voorwaarden van sommige contracten zelfs geld kosten.

Controleer daarom:

• welke prijs je voor teruglevering ontvangt;
• of de leverancier terugleverkosten rekent;
• welke verkoopvergoeding of opslag geldt;
• hoe negatieve prijzen worden verwerkt;
• hoe de leverancier salderen toepast;
• of je zonnepanelen automatisch kunt begrenzen.

Salderen tot en met 2026

De Rijksoverheid geeft aan dat de salderingsregeling tot en met 31 december 2026 geldt. Daarna stopt de regeling.

Bij een dynamisch contract kunnen afname en teruglevering binnen verschillende prijsblokken een andere marktwaarde hebben. Controleer daarom in de contractvoorwaarden hoe de leverancier de energiekosten, belastingen en teruglevering berekent.

Salderen betekent niet automatisch dat alle prijsverschillen en vaste terugleverkosten verdwijnen.

Vanaf 1 januari 2027

Vanaf 1 januari 2027 kun je teruggeleverde elektriciteit niet meer wegstrepen tegen later afgenomen stroom. Je krijgt wel een vergoeding voor de elektriciteit die je teruglevert.

Direct zelf opgewekte stroom gebruiken wordt daardoor belangrijker. Je kunt bijvoorbeeld de auto overdag laden of apparaten inschakelen wanneer de zonnepanelen voldoende produceren.

Milieu Centraal wijst erop dat direct gebruik van zonnestroom geen extra opslagapparaat nodig heeft. Slim laden van een elektrische auto kan eveneens helpen om meer van je eigen zonnestroom te gebruiken.

Is een dynamisch contract goedkoper?

Een dynamisch contract kan goedkoper zijn, maar dat is niet vooraf gegarandeerd.

Het resultaat wordt onder meer bepaald door:

• de ontwikkeling van de marktprijzen;
• het tijdstip waarop je stroom gebruikt;
• de hoeveelheid gas die je verbruikt;
• je mogelijkheden om verbruik te verplaatsen;
• de inkoopvergoeding van de leverancier;
• vaste abonnementskosten;
• zonnepanelen en teruglevering;
• eventuele kosten voor slimme aansturing;
• kortingen bij alternatieve contracten.

Een huishouden dat de elektrische auto automatisch tijdens goedkope uren oplaadt, heeft meer mogelijkheden dan een huishouden zonder grote flexibele verbruikers.

Ook zonder actieve sturing kan een dynamisch contract gunstig of ongunstig uitpakken. Dat hangt af van de prijzen op de momenten waarop je van nature stroom gebruikt.

Vergelijk daarom je eigen verbruiksprofiel en niet alleen een algemeen marktgemiddelde.

Wil je weten wat de actuele energieprijzen en lage gasvoorraden kunnen betekenen voor de komende maanden? Lees dan Hoe hoog wordt de energierekening komende winter?.

Voor wie kan een dynamisch energiecontract interessant zijn?

Een dynamisch contract kan beter passen wanneer:

• je prijsschommelingen accepteert;
• je een slimme meter hebt;
• je regelmatig de prijzen wilt bekijken;
• je een elektrische auto flexibel kunt opladen;
• je apparaten automatisch kunt aansturen;
• je een thuisbatterij of energiemanagementsysteem hebt;
• je een financiële buffer hebt voor dure maanden;
• je begrijpt dat resultaten uit het verleden geen garantie geven.

Het contract past mogelijk minder goed wanneer:

• je vooral zekerheid over je maandelijkse kosten wilt;
• je nauwelijks stroomverbruik kunt verplaatsen;
• je niet met apps of slimme instellingen wilt werken;
• je gasverbruik hoog is en je risico op plotselinge prijsstijgingen wilt beperken;
• je zonnepanelen veel stroom terugleveren op goedkope momenten;
• tijdelijke hoge energieprijzen direct financiële problemen opleveren.

Je hoeft geen ingewikkeld slim huis te hebben. De belangrijkste vraag is of de mogelijke voordelen opwegen tegen de onzekerheid.

Waar moet je op letten bij het vergelijken?

Dynamische leveranciers gebruiken meestal dezelfde groothandelsprijzen als basis. Toch kunnen de totale kosten duidelijk verschillen.

Vergelijk minimaal de volgende onderdelen.

Vaste leveringskosten

Controleer het maandelijkse vaste bedrag voor elektriciteit en gas. Een laag tarief per kWh kan worden gecompenseerd door hogere abonnementskosten.

Inkoopvergoeding

Bekijk hoeveel de leverancier per kWh stroom en per kubieke meter gas rekent. Controleer ook of deze vergoeding inclusief btw wordt weergegeven.

Prijsinterval

Vraag of de elektriciteitsprijs per uur of per kwartier wordt afgerekend. Controleer hoe de meetgegevens en prijsblokken op de factuur worden weergegeven.

Teruglevervoorwaarden

Heb je zonnepanelen? Vergelijk dan de vergoeding, verkoopkosten en regels rond negatieve prijzen. Kijk niet alleen naar het afnametarief.

App en automatisering

Controleer of de app duidelijk de volledige stroomprijs toont. Bekijk ook welke laadpalen, thuisbatterijen en andere apparaten automatisch kunnen worden aangestuurd.

Voorschot en jaarafrekening

Een vast maandbedrag voorkomt niet dat de werkelijke kosten schommelen. Vraag hoe het voorschot wordt bepaald en hoe vaak het kan worden aangepast.

Opzegtermijn

Volgens de ACM betalen consumenten bij het beëindigen van een variabel of dynamisch energiecontract normaal gesproken geen opzegvergoeding. Er kan wel een opzegtermijn gelden. Controleer altijd de actuele contractvoorwaarden.

Welkomstkortingen

Vergelijk dynamische contracten ook met vaste en variabele aanbiedingen. Een ander contract kan door een tijdelijke korting op jaarbasis goedkoper uitvallen, zelfs wanneer het leveringstarief iets hoger is.

Zo haal je meer uit dynamische prijzen

Begin niet direct met de aanschaf van meerdere slimme apparaten. Breng eerst je verbruik in kaart.

Een praktisch stappenplan is:

1. Bekijk wanneer je de meeste stroom gebruikt.
2. Zoek uit welke apparaten verplaatsbaar zijn.
3. Vergelijk de volledige prijzen voor verschillende uren.
4. Begin met één grote verbruiker, zoals de elektrische auto.
5. Controleer na enkele maanden het werkelijke resultaat.
6. Automatiseer alleen wanneer dat voldoende voordeel of gemak oplevert.

Een P1-meter of energie-app kan helpen om je verbruiksprofiel te begrijpen. Daarna kun je bepalen of uitgebreidere automatische aansturing zinvol is.

Meer praktische bespaartips vind je in Hoe bespaar je energie met slim energiebeheer?

Conclusie

Een dynamisch energiecontract laat de prijs van elektriciteit direct meebewegen met de energiemarkt. Daardoor kun je profiteren van goedkope momenten, vooral wanneer je grote stroomverbruikers flexibel kunt aansturen.

Tegelijk draag je het risico van hoge prijzen en heb je minder zekerheid over je energiekosten. Met zonnepanelen moet je bovendien goed kijken naar de vergoeding en kosten voor teruglevering.

Vergelijk daarom de volledige contractkosten, gebruik je eigen verbruiksgegevens en ga niet uit van een gegarandeerde besparing. Begin eventueel met één eenvoudig aanpasbaar apparaat voordat je investeert in uitgebreide automatisering.

Met de Volterij Keuzehulp kun je verschillende energieoplossingen naast elkaar zetten en bepalen welke vorm van energiebeheer het beste bij jouw woning past.