Wat kost een energiemanagementsysteem?

Wat kost een energiemanagementsysteem? Dat hangt sterk af van wat je onder een EMS verstaat. Een eenvoudige P1-meter waarmee je alleen inzicht krijgt in je stroomverbruik kost enkele tientjes. Een uitgebreider Home Energy Management System (HEMS) dat bijvoorbeeld je thuisbatterij, laadpaal en warmtepomp automatisch kan aansturen, kan enkele honderden tot ongeveer duizend euro kosten.

Daarnaast werken sommige systemen met maandelijkse abonnementskosten. Andere oplossingen zitten al ingebouwd in een thuisbatterij, omvormer of energiecontract en lijken daardoor op het eerste gezicht gratis.

Vergelijk daarom niet alleen de aanschafprijs. Kijk vooral welke apparaten het systeem daadwerkelijk kan aansturen en welke kosten je tijdens meerdere jaren blijft betalen.

Wat kost een eenvoudig energie-inzichtsysteem?

Wil je vooral weten hoeveel elektriciteit je gebruikt en teruglevert? Dan heb je niet meteen een uitgebreid energiemanagementsysteem nodig.

Een P1-meter kan al voldoende zijn.

Deze sluit je aan op de P1-poort van je slimme meter en geeft via een app inzicht in bijvoorbeeld:

• actueel stroomverbruik;
• teruglevering;
• gasverbruik;
• historische verbruiksgegevens.

Een eenvoudige P1-meter kost tegenwoordig vaak enkele tientjes.

Ter illustratie: een HomeWizard P1 Meter kost momenteel ongeveer €25. Dat is geen volwaardig HEMS dat meerdere grote apparaten automatisch aanstuurt, maar wel een goedkope manier om met energie-inzicht te beginnen.

Welke prijsniveaus zijn er?

De prijs hangt sterk af van hoe uitgebreid je het systeem wilt maken.

Vereniging Eigen Huis onderscheidt verschillende soorten HEMS. Systemen die in de meterkast worden geïnstalleerd en via bekabeling apparaten aansturen kosten volgens de vereniging enkele honderden tot ongeveer duizend euro.

Kleinere draadloze kastjes werken vaak met een abonnement van ongeveer €10 per maand. Daarnaast bestaan er volledig cloudgebaseerde systemen die door sommige dynamische energieleveranciers zonder aparte aanschafprijs worden aangeboden.

Waarom lopen de prijzen zo uiteen?

Niet ieder EMS doet hetzelfde.

Het ene systeem laat alleen zien hoeveel stroom je gebruikt, terwijl een ander systeem automatisch kan bepalen wanneer:

• je thuisbatterij moet laden;
• je elektrische auto moet laden;
• je warmtepomp extra warmte moet produceren;
• apparaten moeten terugschakelen om piekbelasting te voorkomen;
• elektriciteit goedkoop of duur is.

Hoe meer apparaten het systeem kan meten en aansturen, hoe uitgebreider de hardware en software meestal worden.

Daarnaast spelen installatie, merk en compatibiliteit een grote rol.

Wat kost alleen een P1-meter?

Een P1-meter is de goedkoopste manier om veel meer inzicht te krijgen in je energieverbruik.

De Consumentenbond beschrijft een energieverbruiksmanager als een kastje of app waarmee je veel gedetailleerder ziet hoeveel gas en elektriciteit je gebruikt dan via alleen je energierekening.

Een bekende P1-meter kost momenteel ongeveer €25.

Daarmee kun je vaak al zien:

• live stroomverbruik;
• teruglevering;
• dagelijks verbruik;
• historisch energiegebruik.

Sommige aanbieders bieden daarnaast betaalde functies zoals langere gegevensopslag, uitgebreidere analyses of meldingen.

Een P1-meter is vooral interessant wanneer je nog niet zeker weet of je een volledig EMS nodig hebt.

Wat kosten extra energiemeters?

Wil je afzonderlijke apparaten of groepen meten, dan kunnen extra meters nodig zijn.

Denk bijvoorbeeld aan een aparte meting voor:

• zonnepanelen;
• laadpaal;
• warmtepomp;
• thuisbatterij.

Losse kWh-meters kunnen grofweg van enkele tientjes tot ruim honderd euro kosten, afhankelijk van het aantal fasen en de mogelijkheden.

Ter illustratie: losse energiemeters voor één fase zijn bij sommige aanbieders rond €60 verkrijgbaar, terwijl een driefasenmeter richting €130 kan gaan.

Daar kunnen installatiekosten bijkomen wanneer de meter in de groepenkast moet worden geplaatst.

Laat werkzaamheden in de meterkast altijd door iemand uitvoeren die weet wat hij doet.

Wat kost een volwaardig HEMS?

Een uitgebreider Home Energy Management System kan meerdere apparaten aan elkaar koppelen en automatisch beslissingen nemen.

Vereniging Eigen Huis noemt voor bedrade systemen in de meterkast bedragen van enkele honderden tot ongeveer duizend euro.

In de markt zijn ook systemen verkrijgbaar die rond €500 tot €800 kosten, terwijl uitgebreidere oplossingen richting €1.000 of meer kunnen gaan.

Sommige leveranciers leveren hun EMS goedkoper of gratis wanneer je tegelijkertijd bijvoorbeeld koopt:

• thuisbatterij;
• zonnepanelen;
• laadpaal;
• warmtepomp.

Dat betekent niet dat het systeem werkelijk kosteloos is. De prijs kan onderdeel zijn van het totale pakket.

Vergelijk daarom altijd de totaalprijs van de installatie.

Wat kost een EMS-abonnement?

Niet ieder energiemanagementsysteem werkt uitsluitend met een eenmalige aankoop.

Sommige systemen vragen een maand- of jaarabonnement voor bijvoorbeeld:

• slimme algoritmes;
• cloudverbinding;
• prijssturing;
• historische gegevens;
• externe bediening;
• automatische updates;
• energiehandel.

Vereniging Eigen Huis noemt voor bepaalde draadloze HEMS-oplossingen ongeveer €10 per maand.

Bij andere systemen kan dat bedrag lager of hoger zijn.

Een abonnement van €10 per maand lijkt misschien beperkt, maar over tien jaar betaal je:

€10 × 12 × 10 = €1.200

Neem abonnementskosten daarom altijd mee wanneer je twee systemen vergelijkt.

Hoe bereken je de totale kosten?

Kijk niet alleen naar wat je op de dag van aanschaf betaalt.

Bereken liever de kosten over bijvoorbeeld vijf of tien jaar.

Een alternatief systeem zonder abonnement dat €800 kost, lijkt bij aanschaf duurder, maar kan over vijf jaar juist goedkoper zijn.

Kijk dus altijd naar de total cost of ownership en niet alleen naar de aanschafprijs.

Wanneer is een EMS gratis?

Sommige energieleveranciers en fabrikanten bieden slimme sturing zonder aparte aanschafprijs.

Dit gebeurt bijvoorbeeld bij:

• dynamische energiecontracten;
• thuisbatterijen;
• omvormers;
• laadpalen.

De slimme functies zitten dan in een app of online platform.

Dit kan aantrekkelijk zijn, maar controleer goed wat er gebeurt wanneer je later wilt overstappen.

Een cloudgebaseerd EMS van een energieleverancier kan bijvoorbeeld alleen blijven werken zolang je klant blijft bij die leverancier.

Je betaalt dan misschien geen aparte €500 voor hardware, maar je hebt wel minder vrijheid.

Zit een EMS bij een thuisbatterij inbegrepen?

Steeds vaker wel.

Een moderne thuisbatterij heeft sowieso software nodig om te bepalen wanneer hij moet laden en ontladen.

Sommige leveranciers noemen die software ook een EMS.

Dat systeem kan bijvoorbeeld rekening houden met:

• zonnestroom;
• energieprijzen;
• batterijstatus;
• verwachte productie.

Maar controleer goed of het systeem alleen de eigen batterij aanstuurt of ook andere apparaten.

Een batterij-EMS is niet automatisch hetzelfde als een woningbreed HEMS dat ook je laadpaal en warmtepomp kan regelen.

Wil je eerst bepalen welke opslagcapaciteit bij jouw energiegebruik past? Lees dan ook Hoe groot moet mijn thuisbatterij zijn?

Zit energiemanagement bij een laadpaal inbegrepen?

Veel slimme laadpalen hebben functies zoals:

• load balancing;
• laden op zonnestroom;
• geplande laadtijden;
• koppeling met dynamische tarieven.

Daarmee voert de laadpaal eigenlijk al een vorm van energiemanagement uit.

Maar ook hier geldt dat zo’n systeem niet automatisch andere apparaten aanstuurt.

Wil je dat laadpaal, warmtepomp en thuisbatterij écht samenwerken, controleer dan of er één centraal systeem is dat alle drie ondersteunt.

Wat kost installatie?

Dat hangt sterk af van de hardware.

Een P1-meter kun je meestal zelf aansluiten door deze in de P1-poort van de slimme meter te steken.

Een apparaat dat daadwerkelijk in de meterkast wordt gemonteerd, vraagt meer werk.

Installatiekosten kunnen ontstaan door:

• plaatsing van energiemeters;
• stroomtransformatoren;
• extra bekabeling;
• communicatiekabels;
• configuratie;
• koppeling met apparaten;
• aanpassing van de groepenkast.

Een ingewikkelde installatie met meerdere gekoppelde apparaten kost daardoor meer dan een eenvoudige P1-dongle.

Vraag daarom altijd of installatie en configuratie bij de prijs zijn inbegrepen.

Kan ik een EMS zelf installeren?

Een deel wel.

Een P1-meter of draadloze hub is vaak eenvoudig zelf te installeren.

Ook veel slimme stekkers kunnen zonder installateur worden toegevoegd.

Zodra apparatuur in de meterkast moet worden aangesloten, wordt het een ander verhaal.

Is een goedkoper EMS altijd slechter?

Nee.

Wanneer je alleen inzicht wilt in je energiegebruik, kan een eenvoudige P1-meter van enkele tientjes precies doen wat je nodig hebt.

Een HEMS van €1.000 heeft weinig toegevoegde waarde wanneer je geen apparaten bezit die het systeem kan aansturen.

Andersom kan een goedkoop systeem tegenvallen wanneer je verwacht dat het automatisch samenwerkt met:

• thuisbatterij;
• laadpaal;
• warmtepomp;
• zonnepanelen.

Kijk daarom eerst naar functionaliteit en pas daarna naar de prijs.

Welke apparaten maken een EMS de moeite waard?

Hoe meer flexibel energiegebruik je hebt, hoe interessanter centrale aansturing wordt.

Denk bijvoorbeeld aan een woning met:

• zonnepanelen;
• thuisbatterij;
• elektrische auto;
• laadpaal;
• warmtepomp;
• dynamisch energiecontract.

Daar kunnen dagelijks veel keuzes ontstaan over wanneer elektriciteit het beste gebruikt of opgeslagen kan worden.

Een huishouden zonder deze apparaten heeft veel minder automatische sturing nodig.

Heb je zonnepanelen, dan is het handig om eerst te weten hoeveel stroom je installatie daadwerkelijk opwekt. Lees daarvoor Wat leveren zonnepanelen per jaar op?

Hoeveel kan een EMS besparen?

Daar bestaat geen betrouwbaar standaardbedrag voor.

De besparing hangt volledig af van wat het systeem kan aansturen en wat je zonder EMS zou doen.

Financieel voordeel kan bijvoorbeeld ontstaan doordat je:

• meer zonnestroom zelf gebruikt;
• minder elektriciteit op dure uren koopt;
• elektrische auto goedkoper laadt;
• batterij slimmer benut;
• piekbelasting voorkomt.

Milieu Centraal benadrukt dat HEMS-technologie nog in ontwikkeling is en dat systemen in de praktijk soms maar één apparaat daadwerkelijk slim kunnen aansturen.

Wees daarom voorzichtig met algemene claims zoals:

“Dit systeem bespaart gegarandeerd €1.000 per jaar.”

De werkelijke besparing moet passen bij je apparatuur en energiegebruik.

Hoe bereken je of een EMS rendabel is?

Vergelijk de kosten van het systeem met het jaarlijkse financiële voordeel.

De eenvoudigste formule is:

Totale kosten ÷ jaarlijkse besparing = eenvoudige terugverdientijd

Stel dat een systeem over vijf jaar €1.100 kost en je daardoor jaarlijks €200 bespaart.

Dan duurt het rekenkundig ongeveer:

€1.100 ÷ €200 = 5,5 jaar

Maar let op: zo’n berekening is alleen bruikbaar wanneer de jaarlijkse besparing realistisch is.

Toekomstige stroomprijzen, abonnementskosten en veranderingen in je huishouden kunnen het resultaat beïnvloeden.

Hoe belangrijk is compatibiliteit?

Heel belangrijk.

Een energiemanagementsysteem van €300 dat al je apparaten ondersteunt kan voor jou waardevoller zijn dan een systeem van €1.000 dat slechts met één onderdeel communiceert.

Controleer daarom vooraf exact:

• welk merk thuisbatterij ondersteund wordt;
• welke laadpaal werkt;
• of je warmtepomp gekoppeld kan worden;
• welke omvormers ondersteund worden;
• of dynamische tarieven beschikbaar zijn.

Milieu Centraal wijst erop dat HEMS-systemen nog volop in ontwikkeling zijn en dat apparaten in de praktijk niet altijd goed met elkaar kunnen communiceren.

Wat kost een open systeem?

Een open systeem probeert apparaten van verschillende fabrikanten te ondersteunen.

Dit kan aantrekkelijk zijn wanneer je bijvoorbeeld al hebt:

• zonnepanelen van merk A;
• thuisbatterij van merk B;
• laadpaal van merk C.

Open systemen kunnen meer configuratie vragen.

Soms betaal je daardoor meer voor installatie of technische ondersteuning.

Het voordeel is dat je minder afhankelijk bent van één fabrikant.

Wat kost een gesloten ecosysteem?

Bij een gesloten systeem komen meerdere onderdelen van dezelfde fabrikant.

Bijvoorbeeld:

• omvormer;
• thuisbatterij;
• laadpaal;
• app;
• energiemanager.

Dit kan gemakkelijker te installeren en beheren zijn.

Het nadeel is dat je later mogelijk minder keuze hebt wanneer je een apparaat van een ander merk wilt toevoegen.

Een lage aanschafprijs kan daardoor op langere termijn minder aantrekkelijk worden.

Wat als de fabrikant stopt met de software?

Dit is een belangrijk punt bij systemen die sterk afhankelijk zijn van cloudsoftware.

Een traditioneel elektrisch apparaat kan vaak tientallen jaren zelfstandig functioneren.

Een cloudgebaseerd EMS heeft mogelijk servers en software van de fabrikant nodig.

Vraag daarom vooraf:

• werkt het systeem zonder internet?
• blijft basissturing lokaal functioneren?
• hoe lang worden software-updates gegarandeerd?
• wat gebeurt er als een clouddienst stopt?
• kun je je gegevens exporteren?

Een goedkoop systeem dat na enkele jaren zijn slimme functies verliest, kan uiteindelijk duurkoop zijn.

Is er subsidie voor een energiemanagementsysteem?

Voor huishoudens bestaat momenteel geen algemene landelijke subsidie voor de aanschaf van een HEMS.

Liander geeft eveneens aan dat er voor huishoudens op dit moment geen subsidie voor een HEMS is gepland.

Dat betekent niet dat er nooit lokale acties, pilots of combinatieregelingen kunnen bestaan.

Controleer actuele regelingen daarom wanneer je daadwerkelijk een systeem wilt aanschaffen.

Reken bij je financiële vergelijking echter niet automatisch op subsidie.

Welke kosten moet je vergelijken?

Gebruik bij offertes of productvergelijkingen minimaal deze checklist.

Wanneer is een goedkoop systeem voldoende?

Begin simpel wanneer je vooral inzicht wilt.

Een P1-meter kan al voldoende zijn als je wilt ontdekken:

• wanneer je veel stroom gebruikt;
• hoeveel je teruglevert;
• wanneer sluipverbruik ontstaat;
• hoeveel elektriciteit grote apparaten vragen.

Pas wanneer je daadwerkelijk apparaten automatisch wilt sturen, wordt een uitgebreider EMS interessant.

Dat voorkomt dat je honderden euro’s uitgeeft aan functies die je niet gebruikt.

Wanneer is een uitgebreid systeem logischer?

Een uitgebreider HEMS wordt logischer wanneer meerdere apparaten samenkomen.

Bijvoorbeeld wanneer je:

• zonnepanelen hebt;
• thuisbatterij gebruikt;
• elektrische auto thuis laadt;
• warmtepomp hebt;
• dynamisch contract gebruikt.

Dan kan automatische sturing dagelijks veel meer waarde hebben.

Het systeem kan bijvoorbeeld voorkomen dat de batterij en auto tegelijkertijd laden terwijl de warmtepomp ook veel vermogen vraagt.

Conclusie: wat kost een energiemanagementsysteem?

Wat een energiemanagementsysteem kost hangt vooral af van wat je ermee wilt doen.

Wil je alleen inzicht in je stroomverbruik, dan kun je met een P1-meter van enkele tientjes al beginnen.

Wil je meerdere apparaten automatisch aansturen, dan kom je terecht bij uitgebreidere HEMS-oplossingen. Vereniging Eigen Huis noemt voor bedrade systemen enkele honderden tot ongeveer duizend euro. Andere systemen werken met een abonnement van rond €10 per maand of worden aangeboden via een energieleverancier.

Kijk daarom niet alleen naar de aanschafprijs.

Vergelijk ook installatie, abonnementen, compatibiliteit, softwareondersteuning en de apparaten die het systeem werkelijk kan aansturen.

Voor een huishouden met alleen zonnepanelen kan een eenvoudige energiemeter voldoende zijn. Wanneer zonnepanelen, thuisbatterij, warmtepomp en elektrische auto samenkomen, kan investeren in uitgebreider energiemanagement veel logischer worden.

Wil je eerst begrijpen hoe zo’n systeem precies werkt? Lees dan Wat is een energiemanagementsysteem (EMS) en hoe werkt het?. Wil je weten welke energieoplossingen bij jouw woning passen? Gebruik dan de Volterij Keuzehulp.