Elektrische auto opladen met zonnepanelen: zo werkt het

Een elektrische auto opladen met zonnepanelen klinkt eenvoudig: zodra de zon schijnt, gaat de zelf opgewekte stroom naar de accu van de auto. In de praktijk bepaalt vooral het laadmoment hoeveel zonnestroom daadwerkelijk in de auto terechtkomt.

Staat de auto overdag thuis, dan kan een groot deel van een laadbeurt rechtstreeks met zonnestroom worden uitgevoerd. Staat de auto alleen ’s avonds en ’s nachts voor de deur, dan wordt zonder aanvullende opslag vooral elektriciteit van het net gebruikt.

Een slimme laadpaal kan het laden afstemmen op de actuele opbrengst van de zonnepanelen. Hierdoor verhoog je het eigen verbruik van je zonnestroom en hoef je minder elektriciteit terug te leveren. Dat wordt extra relevant wanneer de salderingsregeling op 1 januari 2027 stopt.

Hoe werkt een elektrische auto opladen met zonnepanelen?

Zonnepanelen produceren gelijkstroom. De omvormer zet deze om in wisselstroom die in de woning kan worden gebruikt. Op dat moment wordt de zonnestroom verdeeld over alle actieve apparaten, waaronder de laadpaal.

De laadpaal heeft geen aparte stroomsoort nodig. De elektriciteit van de zonnepanelen en het elektriciteitsnet komt samen in de elektrische installatie van de woning.

Stel dat de zonnepanelen 5 kW produceren en de woning zelf 1 kW gebruikt. Dan blijft er 4 kW over voor de elektrische auto. Laadt de auto op dat moment met 4 kW, dan hoeft er in theorie vrijwel geen elektriciteit van het net te worden afgenomen.

Is de laadpaal ingesteld op 11 kW, terwijl er maar 4 kW zonne-overschot beschikbaar is? Dan komt het resterende vermogen van ongeveer 7 kW uit het elektriciteitsnet. De auto wordt dus wel gedeeltelijk met zonnestroom geladen, maar niet volledig.

Om zoveel mogelijk eigen zonnestroom te gebruiken, moet het laadvermogen daarom kunnen meebewegen met de zonneproductie.

Wat heb je nodig om de auto met zonnestroom te laden?

Voor een eenvoudige combinatie heb je zonnepanelen, een elektrische auto en een thuislaadpunt nodig. Ook met een gewone laadpaal gebruik je automatisch een deel van de zonnestroom wanneer de auto wordt geladen terwijl de zonnepanelen produceren.

Wil je voorkomen dat de laadpaal tegelijkertijd veel elektriciteit uit het net haalt, dan is een slimme vorm van aansturing nodig.

Zonnepanelen en een werkende omvormer

De zonnepanelen moeten voldoende vermogen produceren op de momenten dat de auto thuis kan laden. De opbrengst verandert voortdurend door bewolking, schaduw, seizoen, dakligging en het tijdstip van de dag.

Het maximale vermogen van de zonnepanelen zegt daarom niet hoeveel vermogen continu beschikbaar is. Een installatie van 4 kWp levert alleen onder gunstige omstandigheden ongeveer 4 kW. Op een bewolkte dag kan dit aanzienlijk minder zijn.

Een geschikte laadpaal

Niet iedere laadpaal kan het laadvermogen automatisch aanpassen aan het zonne-overschot. Controleer daarom of de laadpaal een speciale zonnelaadfunctie heeft of gekoppeld kan worden aan een externe energiemeter of een energiemanagementsysteem.

In Welke laadpaal past bij mijn elektrische auto? lees je welke eigenschappen belangrijk zijn bij het kiezen van een thuislaadpunt.

Een meter die de energiestromen volgt

Een slimme laadregeling moet weten hoeveel stroom de zonnepanelen produceren en hoeveel daarvan in de woning wordt gebruikt. Dit kan worden gemeten via de P1-poort van de slimme meter, een afzonderlijke energiemeter of een koppeling met de omvormer.

Alleen de productie van de zonnepanelen meten is niet altijd voldoende. Wanneer de zonnepanelen 5 kW produceren en de woning 2 kW gebruikt, is immers maar 3 kW beschikbaar voor de auto.

Slimme aansturing

De aansturing kan in de laadpaal zelf zitten, via een app verlopen of onderdeel zijn van een energiemanagementsysteem. In Hoe werkt slim laden met zonnepanelen en dynamische stroom? lees je hoe verschillende stuursignalen kunnen worden gecombineerd.

Volgens Milieu Centraal is voor slim laden minimaal één apparaat nodig dat de laadsessie kan aansturen. Dat kan de auto, laadpaal, laadapp of een energiemanagementsysteem zijn. De gebruikte onderdelen moeten wel onderling kunnen communiceren.

Welke manieren van laden met zonnepanelen zijn er?

Niet iedere zonnelaadfunctie werkt hetzelfde. Sommige systemen wachten totdat er voldoende zonne-overschot is. Andere gebruiken zoveel mogelijk zonnestroom, maar vullen een tekort automatisch aan met netstroom.

Vergelijking van manieren om de auto met zonnestroom te laden

Een gecombineerde instelling is vaak praktischer. De auto krijgt dan bijvoorbeeld gegarandeerd een minimaal laadvermogen. Wanneer meer zonnestroom beschikbaar komt, wordt het laadvermogen automatisch verhoogd.

Hoeveel zonnepanelen heb je nodig voor een elektrische auto?

Het benodigde aantal zonnepanelen hangt af van het jaarlijkse aantal kilometers, het verbruik van de auto en de opbrengst van de panelen. Ook laadverliezen spelen een rol. Niet alle elektriciteit uit de laadpaal komt uiteindelijk in de accu terecht.

Je kunt de jaarlijkse laadbehoefte indicatief berekenen met:

Jaarlijkse afstand ÷ 100 × stroomverbruik per 100 kilometer

Rijd je 12.000 kilometer per jaar en gebruikt de auto gemiddeld 18 kWh per 100 kilometer? Dan heeft de auto voor het rijden ongeveer 2.160 kWh per jaar nodig. Door laadverliezen zal de hoeveelheid elektriciteit die via de laadpaal wordt afgenomen iets hoger zijn.

Hoeveel panelen daarvoor nodig zijn, hangt af van het vermogen, de ligging en de jaarlijkse opbrengst per paneel. Kijk daarom naar de gemeten jaaropbrengst van je installatie en niet alleen naar het aantal panelen.

De ANWB wijst er bovendien op dat de auto regelmatig midden op de dag thuis moet zijn om de opgewekte stroom direct te kunnen benutten. Een jaarlijkse productie van bijvoorbeeld 2.500 kWh betekent niet automatisch dat die volledige hoeveelheid op de juiste laadmomenten beschikbaar is.

Op deze zonnige middag wordt dus ongeveer 60 kilometer aan rijbereik geladen zonder dat daarvoor veel elektriciteit van het net nodig is.

Dit blijft een indicatie. Het werkelijke bereik hangt onder meer af van het autoverbruik, de buitentemperatuur, de rijsnelheid en de laadverliezen. Meer hierover lees je in Hoeveel stroom verbruikt een elektrische auto?

Is 1-fase of 3-fase laden beter met zonnepanelen?

Een driefasige laadpaal kan meestal sneller laden. Een gangbaar maximaal laadvermogen is 11 kW. Daarvoor moeten zowel de auto, laadpaal als woninginstallatie geschikt zijn.

Voor laden op een klein zonne-overschot kan eenfasig laden juist een voordeel hebben. Veel elektrische auto’s hebben per gebruikte fase een minimale laadstroom nodig. Bij 6 ampère komt dat bij eenfasig laden neer op ongeveer 1,4 kW.

Bij driefasig laden is bij 6 ampère per fase ongeveer 4,1 kW nodig. Wanneer het zonne-overschot lager is, kan een laadpaal die uitsluitend driefasig werkt mogelijk nog niet starten. Het exacte minimum verschilt per auto en laadopstelling.

Sommige laadpalen kunnen automatisch tussen eenfasig en driefasig laden schakelen. De laadpaal kan dan bij een klein overschot eenfasig beginnen en bij meer zon overschakelen naar drie fasen. Controleer of zowel de laadpaal als de auto deze functie ondersteunen en hoe het omschakelen technisch wordt uitgevoerd.

Een lagere laadsnelheid is niet altijd een nadeel. Staat de auto meerdere uren stil, dan kan langzaam laden juist helpen om een groter gedeelte van de laadbeurt met eigen zonnestroom uit te voeren.

In 1-fase of 3-fase laden: wat is het verschil? vind je meer uitleg over laadvermogen, aansluitingen en laadtijden.

Wat gebeurt er als er te weinig zonnestroom is?

Zodra een wolk voor de zon schuift, kan de productie binnen korte tijd afnemen. Wat er vervolgens gebeurt, hangt af van de gekozen laadinstelling.

Bij een gewone laadpaal blijft de auto met hetzelfde vermogen laden. Het tekort wordt automatisch aangevuld vanuit het elektriciteitsnet. Als de auto met 7 kW laadt en er nog maar 2 kW zonne-overschot beschikbaar is, komt ongeveer 5 kW uit het net.

Een slimme zonnelaadfunctie kan het laadvermogen verlagen. Zakt de opbrengst onder het minimale laadvermogen van de auto, dan kan de laadbeurt tijdelijk worden gepauzeerd.

Veel systemen bieden daarom verschillende voorkeuren:

• uitsluitend laden met zonne-overschot;
• zoveel mogelijk zonnestroom gebruiken en tekorten aanvullen uit het net;
• eerst een minimale hoeveelheid laden en daarna wachten op zonnestroom;
• de auto vóór een ingestelde vertrektijd voldoende opladen.

De beste instelling hangt af van je dagelijkse rijafstand. Wie de volgende ochtend een lange rit moet maken, heeft meer zekerheid nodig dan iemand die dagelijks slechts enkele kilometers rijdt.

Is laden met eigen zonnestroom financieel aantrekkelijk?

Zelf opgewekte zonnestroom direct gebruiken kan de hoeveelheid ingekochte elektriciteit verlagen. Het financiële voordeel per kWh is grofweg het verschil tussen de vermeden afnamekosten en de vergoeding of waarde die je anders voor teruglevering had ontvangen.

Zonnestroom is daarom niet letterlijk gratis. De zonnepanelen hebben een aanschafprijs en voor teruggeleverde elektriciteit kun je een vergoeding ontvangen. Ook kunnen energieleveranciers verschillende terugleverkosten of voorwaarden hanteren.

Tot en met 31 december 2026 kan opgewekte stroom nog via de salderingsregeling worden verrekend. Volgens de Rijksoverheid stopt de salderingsregeling op 1 januari 2027. Vanaf dat moment kan direct eigen verbruik financieel belangrijker worden, omdat afname en teruglevering niet meer jaarlijks tegen elkaar worden weggestreept.

De Consumentenbond geeft aan dat het voordeel van zonneladen mede afhangt van de terugleververgoeding. Vergelijk daarom niet alleen de stroomprijs, maar ook de terugleververgoeding, eventuele terugleverkosten en de voorwaarden van het energiecontract.

Bij een dynamisch energiecontract verandert de prijs gedurende de dag. Midden op een zonnige dag kan netstroom goedkoop zijn, maar kan de terugleververgoeding ook laag of negatief uitvallen. Een slimme laadregeling kan dan kiezen tussen eigen zonnestroom, goedkope netstroom en een combinatie daarvan. Zie ook Dynamisch energiecontract: hoe werkt het?

Heb je een thuisbatterij nodig?

Een thuisbatterij is niet noodzakelijk om een elektrische auto met zonnepanelen te laden. Wanneer de auto overdag thuis staat, kan de zonnestroom rechtstreeks worden gebruikt.

Een thuisbatterij kan een deel van het zonne-overschot opslaan en later aan de woning of laadpaal leveren. Dat kan nuttig zijn wanneer de auto pas aan het einde van de middag thuiskomt.

De capaciteit van een thuisbatterij is meestal veel kleiner dan die van een elektrische auto. Een thuisbatterij met 10 kWh bruikbare opslag kan daardoor slechts een gedeelte van een grote autoaccu vullen. Daarnaast treden verliezen op bij het laden van de thuisbatterij en nogmaals bij het overbrengen van die energie naar de auto.

Ook het maximale ontlaadvermogen is belangrijk. Een batterij met 10 kWh opslagcapaciteit die maximaal 3 kW kan leveren, kan een laadpaal van 11 kW niet zelfstandig van het volledige vermogen voorzien.

Een thuisbatterij aanschaffen uitsluitend om de elektrische auto ’s avonds met zonnestroom te laden, is daarom niet automatisch rendabel. In Thuisbatterij met zonnepanelen: hoe werkt de combinatie? lees je welke factoren de bruikbaarheid bepalen.

Voorkom overbelasting met load balancing

Een laadpaal is vaak een van de grootste stroomverbruikers in huis. Wanneer tegelijkertijd elektrisch wordt gekookt, de warmtepomp draait en de vaatwasser verwarmt, kan de belasting van de netaansluiting sterk oplopen.

Dynamische load balancing meet het totale stroomgebruik van de woning. Dreigt de maximale capaciteit van een fase of de hoofdaansluiting te worden overschreden, dan verlaagt de laadpaal tijdelijk het laadvermogen.

Load balancing en zonneladen hebben dus verschillende functies:

• zonneladen stemt de laadpaal af op het beschikbare zonne-overschot;
• load balancing voorkomt dat de aansluiting te zwaar wordt belast.

Een goede laadopstelling kan beide functies combineren. In Wat is load balancing? lees je hoe deze beveiliging in de praktijk werkt.

Slim laden kan ook het openbare elektriciteitsnet ontlasten. Enexis noemt de periode tussen 16.00 en 21.00 uur als het drukste moment op het stroomnet. Wanneer de auto overdag met zonne-overschot laadt, wordt zowel de terugleverpiek rond de middag als de afnamepiek in de avond mogelijk kleiner.

Zo haal je meer uit zonneladen

Begin met inzicht in je eigen situatie. Noteer hoeveel kilometer je gemiddeld per dag rijdt en op welke dagen de auto tijdens zonnige uren thuis staat.

Controleer daarna in de app van de omvormer of via een P1-meter hoeveel zonne-overschot je normaal gesproken hebt. De totale productie is niet hetzelfde als het overschot, omdat de woning zelf ook elektriciteit gebruikt.

Doorloop vervolgens deze stappen:

1. Controleer welk AC-laadvermogen je elektrische auto ondersteunt.
2. Controleer of je laadpaal het vermogen dynamisch kan aanpassen.
3. Vraag of laden op zonne-overschot en automatisch fasewisselen worden ondersteund.
4. Laat dynamic load balancing correct instellen.
5. Geef in de laadregeling aan wanneer de auto weer nodig is.
6. Kies of uitsluitend zonnestroom belangrijker is dan gegarandeerd bereik.
7. Vergelijk na enkele weken hoeveel zonnestroom, netstroom en teruglevering zijn gemeten.

Probeer eerst het laadmoment en laadvermogen te optimaliseren voordat je extra zonnepanelen of een thuisbatterij aanschaft. Met Hoe verhoog je het eigen verbruik van zonnepanelen? ontdek je welke andere huishoudelijke apparaten je op de zonneproductie kunt afstemmen.

Vergelijk je verschillende laadoplossingen? Gebruik dan ook de Volterij Keuzehulp om te bepalen welke eigenschappen bij je woning, auto en energiegebruik passen.

Conclusie

Een elektrische auto opladen met zonnepanelen werkt het beste wanneer de auto tijdens zonnige uren thuis staat en de laadpaal het vermogen kan aanpassen aan het actuele zonne-overschot.

Ook zonder slimme aansturing wordt zonnestroom gebruikt, maar een tekort wordt dan ongemerkt aangevuld vanuit het elektriciteitsnet. Met een slimme laadpaal, een geschikte energiemeter en load balancing krijg je meer controle over de herkomst en het vermogen van de laadstroom.

Kijk niet alleen naar hoeveel zonnestroom je per jaar opwekt. Het tijdstip van productie, je rijpatroon, het minimale laadvermogen en de compatibiliteit van de apparatuur bepalen hoeveel zonnestroom werkelijk in de auto terechtkomt.